దేశ రాజకీయాల్లో నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (Delimitation) ప్రక్రియ ఇప్పుడు ఒక జాతీయ స్థాయి చర్చకు దారితీసింది. ప్రస్తుతం లోక్సభలో ఉన్న 543 స్థానాలు 1971 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా నిర్ణయించినవి. జనాభా నియంత్రణను సమర్థవంతంగా అమలు చేసే రాష్ట్రాలు రాజకీయంగా నష్టపోకూడదనే ఉద్దేశంతో, గతంలో రాజ్యాంగ సవరణల ద్వారా ఈ సీట్ల సంఖ్యను 2026 వరకు Freeze (ఫ్రీజ్) చేశారు. అయితే, ఈ గడువు ముగిశాక Article 81 ప్రకారం తాజా జనాభా లెక్కల ఆధారంగా పునర్విభజన చేపట్టడం రాజ్యాంగపరంగా అనివార్యం కానుంది.
ఇక్కడే ఉత్తరాది మరియు దక్షిణాది రాష్ట్రాల మధ్య రాజకీయ సమీకరణాలు మారిపోయే ప్రమాదం ఉంది. తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్, కేరళ మరియు తమిళనాడు వంటి దక్షిణాది రాష్ట్రాలు కుటుంబ నియంత్రణ (Family Planning) మరియు అక్షరాస్యత ద్వారా జనాభాను గణనీయంగా తగ్గించాయి. దీనివల్ల ఆయా రాష్ట్రాలు ఆర్థికంగా అభివృద్ధి చెందినప్పటికీ, జనాభా ప్రాతిపదికన మాత్రమే లోక్సభ సీట్లు కేటాయిస్తే, పార్లమెంటులో ఈ రాష్ట్రాల బలం తగ్గిపోయే అవకాశం ఉంది. మంచి పౌరులుగా బాధ్యతను నెరవేర్చినందుకు ఈ రాష్ట్రాలు రాజకీయంగా శిక్ష అనుభవించాల్సి రావడం విచారకరం.
మరోవైపు జనాభా విపరీతంగా పెరుగుతున్న ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్ వంటి రాష్ట్రాల్లో లోక్సభ సీట్లు భారీగా పెరిగే అవకాశం ఉంది. అంచనాల ప్రకారం, లోక్సభ మొత్తం సీట్ల సంఖ్య 750 నుండి 800 మధ్యకు చేరుకోవచ్చు. కానీ, ఈ పెంపులో సింహభాగం ఉత్తర భారతదేశానికే దక్కడం వల్ల పార్లమెంటులో దక్షిణాది రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యం శాతం పడిపోతుంది. ఇది దేశ రాజకీయాల్లో ప్రాంతాల మధ్య సమతుల్యత దెబ్బతినేలా చేసి, కేవలం కొన్ని రాష్ట్రాలే దేశ ప్రధానిని నిర్ణయించే స్థాయికి చేరుకుంటాయి.
జనాభాను నియంత్రించినందుకు దక్షిణాది రాష్ట్రాలు రాజకీయంగా బలహీనపడకుండా ఉండాలంటే, కేంద్ర ప్రభుత్వం సీట్ల కేటాయింపులో కేవలం జనాభాను మాత్రమే కాకుండా, జిడిపి (GDP contribution) మరియు ఇతర అభివృద్ధి సూచీలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. లేనిపక్షంలో North vs South మధ్య రాజకీయ అసమానతలు పెరిగి, జాతీయ రాజకీయాల్లో దక్షిణాది గొంతుక వినిపించకుండా పోతుంది. 2026 తర్వాత ప్రభుత్వం తీసుకునే నిర్ణయాలే దేశ భవిష్యత్తు Political Map ను నిర్ణయిస్తాయి కాబట్టి, మరోసారి రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా ఈ సమతుల్యతను కాపాడాల్సిన అవసరం ఉంది.