భారత రాజ్యాంగ పరిరక్షణలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్న సుప్రీంకోర్టు ఎస్సీ, ఎస్టీ రిజర్వేషన్ల ఉప వర్గీకరణపై చారిత్రాత్మక తీర్పు వెలువరించింది. 2024 ఆగస్టు 1న ఏడుగురు న్యాయమూర్తులతో కూడిన రాజ్యాంగ ధర్మాసనం 6:1 మెజారిటీతో ఎస్సీ, ఎస్టీ వర్గాల్లో ఉప వర్గీకరణ రాజ్యాంగబద్ధమేనని స్పష్టం చేసింది. ఈ తీర్పుతో 2004లో ఈవీ చిన్నయ్య వర్సెస్ ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం కేసులో ఇచ్చిన తీర్పును అధిగమించింది. ఎస్సీ, ఎస్టీ వర్గాలు పూర్తిగా ఒకే విధమైన సామాజిక పరిస్థితుల్లో లేవని, వాటిలో కూడా వెనుకబాటుతనం స్థాయిల్లో తేడాలు ఉన్నాయని మెజారిటీ ధర్మాసనం పేర్కొంది.
అత్యంత వెనుకబడిన ఉప కులాలకు రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాలు మరింత సమర్థంగా అందేలా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఉప వర్గీకరణ చేయవచ్చని సుప్రీంకోర్టు తెలిపింది. అయితే, రాష్ట్రాలు తమ ఇష్టానుసారం నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి వీల్లేదని, Empirical Data లేదా పరిమాణాత్మక, నిరూపించగల సమాచారంతో ఆయా ఉప వర్గాలు తగినంతగా ప్రాతినిధ్యం పొందడం లేదని నిరూపించాల్సి ఉంటుందని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది. ఉప వర్గీకరణకు హేతుబద్ధమైన ప్రాతిపదిక ఉండాలని, దాని లక్ష్యంతో సంబంధం ఉండాలని పేర్కొంది.
ఈ తీర్పు వెలువడిన తర్వాత రిజర్వేషన్ల ప్రయోజనాలు కొన్ని వర్గాలకే పరిమితం కాకుండా, అత్యంత వెనుకబడిన వర్గాలకు కూడా చేరే అవకాశం ఏర్పడిందనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమయ్యాయి. అదే సమయంలో ఉప వర్గీకరణ అమలు విధానం, ప్రాతినిధ్యాన్ని అంచనా వేసేందుకు అవసరమైన డేటా, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల అధికారాలపై చర్చలు కొనసాగుతున్నాయి. ముఖ్యంగా ఏ వర్గానికి ఎంత మేర రిజర్వేషన్ కేటాయించాలి అనే అంశంలో ప్రభుత్వాలు తగిన ఆధారాలు, గణాంకాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.
మొత్తంగా, ఎస్సీ, ఎస్టీ రిజర్వేషన్లలో ఉప వర్గీకరణకు అనుమతిస్తూ సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన ఈ తీర్పు దేశ రిజర్వేషన్ విధానంలో కీలక మలుపుగా నిలిచింది. ఈ నిర్ణయం ద్వారా సామాజికంగా, విద్యాపరంగా, ఆర్థికంగా మరింత వెనుకబడిన వర్గాలకు రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాలను లక్ష్యబద్ధంగా అందించే అవకాశం కలిగింది. అయితే దీనిని అమలు చేసే సమయంలో రాజ్యాంగ నిబంధనలు, Empirical Data, సమానత్వ సూత్రాలను రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తప్పనిసరిగా పాటించాల్సి ఉంటుంది.
