Supreme Court:ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణ రాష్ట్రాల మధ్య జల వివాదాలు పదేళ్లు దాటినా ముగింపు లేని అధ్యాయంలా మారాయి. ఇటీవల ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చేపట్టిన నల్లమల సాగర్ ప్రాజెక్టు ద్వారా గోదావరి నుంచి 200 TMCల నీటిని మళ్లిస్తున్నారని తెలంగాణ ప్రభుత్వం Supreme Court of Indiaను ఆశ్రయించింది. ఈ ప్రాజెక్టుకు అవసరమైన అనుమతులు (Approvals) లేవని, దీనివల్ల తమ నీటి వాటా దెబ్బతింటుందని తెలంగాణ వాదించింది. దీనిపై ఏపీ స్పందిస్తూ, ప్రాజెక్టు కేవలం Pre-Feasibility దశలోనే ఉందని, కేవలం ప్రాథమిక టెండర్లు మాత్రమే పిలిచామని కోర్టుకు తెలిపింది.
Supreme Court Guidelines On River Disputes
ఈ కేసును విచారించిన సుప్రీంకోర్టు రాజ్యాంగపరమైన కోణంలో మూడు ప్రధాన అంశాలను ప్రస్తావించింది. ముఖ్యంగా అంతర్రాష్ట్ర జల వివాదాల విషయంలో Article 32 (ప్రాథమిక హక్కుల ఉల్లంఘన) కంటే, రాష్ట్రాల మధ్య వివాదాలకు వర్తించే Article 131 కింద Civil Suit దాఖలు చేయాలని సూచించింది. ఇది చట్టపరమైన ప్రక్రియను మరింత బలోపేతం చేస్తుందని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది. అలాగే, కేంద్రం ఏర్పాటు చేసిన Empowered Committee ద్వారా సాంకేతిక అంశాలను పరిష్కరించుకోవాలని కోరింది.
జల వివాదాలు కేవలం సాంకేతికమైనవి కావు, ఇవి ఇరు రాష్ట్రాల ప్రజల భావోద్వేగాలతో ముడిపడి ఉన్నాయి. కృష్ణా నదిలో 50% వాటా కోసం తెలంగాణ పట్టుబడుతుండగా, ఏపీ తన వద్ద ఉన్న నీటిని వదులుకోవడానికి సిద్ధంగా లేదు. ఈ Competitive Politics మరియు ప్రతిపక్షాల ఒత్తిడి కారణంగా ముఖ్యమంత్రులు ఏకాభిప్రాయానికి రావడం కష్టంగా మారింది. దీనిని గమనించిన కోర్టు, న్యాయపోరాటంతో పాటు Mediation (మధ్యవర్తిత్వం) ద్వారా చర్చల మార్గాన్ని ఎంచుకోవాలని హితవు పలికింది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ విషయంలో Passive Role పోషిస్తోందన్న విమర్శలు బలంగా వినిపిస్తున్నాయి. పార్లమెంటు చట్టాలు ఉన్నప్పటికీ, రాజకీయ ప్రయోజనాల దృష్ట్యా కేంద్రం కఠిన నిర్ణయాలు తీసుకోలేకపోతోంది. అపెక్స్ కౌన్సిల్ సమావేశాలు జరిగినా ఫలితం శూన్యం. ఈ నేపథ్యంలో, చివరకు సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చే తుది తీర్పు (Final Adjudication) లేదా స్పష్టమైన ఆదేశాల ద్వారానే తెలుగు రాష్ట్రాల జల వివాదాలకు ఒక శాశ్వత పరిష్కారం దొరుకుతుందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
