కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతిష్టాత్మకంగా భావించిన 131వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు లోక్ సభలో వీగిపోవడం ఇప్పుడు పెను రాజకీయ చర్చకు దారితీసింది. మహిళా రిజర్వేషన్ల కోసం దశాబ్దాలుగా ఎదురుచూస్తున్న కోట్లాది మంది ఆశలపై ఈ పరిణామం నీళ్లు చల్లింది. భారతీయ జనతా పార్టీ నాయకత్వంలోని ఎన్డీఏ (NDA) కూటమికి అవసరమైన మూడింట రెండొంతుల మెజారిటీ లభించకపోవడంతో ఈ కీలక బిల్లు ఆమోదం పొందలేదు.
అయితే, ఈ బిల్లు చుట్టూ జరుగుతున్న ప్రచారాన్ని (Propaganda) ప్రొఫెసర్ నాగేశ్వర్ వంటి విశ్లేషకులు తీవ్రంగా తప్పుబడుతున్నారు. నిజానికి 2023లోనే మహిళా రిజర్వేషన్ చట్టం (106వ సవరణ) ఆమోదం పొందింది. కానీ, దానిని జనాభా గణన మరియు నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (Delimitation) తో ముడిపెట్టడం వల్ల అమలులో జాప్యం జరుగుతోంది. ప్రస్తుతం ప్రవేశపెట్టిన బిల్లులో కూడా ఇదే తిరకాసు ఉండటం వల్ల, 2034 వరకు ఈ రిజర్వేషన్లు వాస్తవ రూపం దాల్చే అవకాశం లేదని విమర్శలు వస్తున్నాయి.
మోదీ-షా ద్వయం అనుసరించిన వ్యూహం (Strategy) ఈసారి ఫలించలేదు. విపక్ష ఎంపీలు 230 మంది ఏకతాటిపై నిలబడి ఓటు వేయగా, ఎన్డీఏకు కేవలం 298 ఓట్లు మాత్రమే లభించాయి. తృణమూల్ కాంగ్రెస్ వంటి పార్టీలు గైర్హాజరవుతాయని భావించినా, వారు గట్టిగా నిలబడటం అమిత్ షా రాజకీయ చతురతకు ఒక పెద్ద ఎదురుదెబ్బగా (Setback) మారింది. మెజారిటీ (Majority) లేదని తెలిసి కూడా బిల్లును ప్రవేశపెట్టడం వెనుక కేవలం రాజకీయ కోణం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో మహిళా రిజర్వేషన్లు తక్షణమే అమలు కావాలంటే ఒకటే మార్గముందని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ఆర్టికల్ 334లో చేర్చిన క్లాసులను తొలగించి, డీలిమిటేషన్ తో ఉన్న లింకును కట్ చేస్తే రేపటి నుంచే రిజర్వేషన్లు అమల్లోకి వస్తాయి. దీనికి ప్రభుత్వానికి చిత్తశుద్ధి (Commitment) ఉంటే చాలు. విపక్షాల మీద నెపం నెట్టకుండా, రాజ్యాంగపరమైన లొసుగులను సరిదిద్దడం ద్వారానే మహిళా సాధికారత సాధ్యమవుతుంది. ఈ రాజకీయ డ్రామా (Drama) పక్కన పెట్టి, నిజమైన న్యాయం జరగాలని మహిళా సంఘాలు డిమాండ్ చేస్తున్నాయి.
